|
Bir üretim ortamında sürekli değişim söz konusudur. Yani genelde
planlanan faaliyetlerin çok az bir kısmı gerçekleşir. Planlanan
siparişler zamanında gelmeyebilir; kapasite kısıtlarından dolayı
sipariş büyüklükleri değişebilir ve hammadde eksikliğinden
dolayı brüt ihtiyaçlar değişebilir. Tüm bunlara bağlı olarak ana
üretim planı, stok seviyeleri ve mühendislik değişimlerinden
dolayı ürün ağaçları da değişebilir. Firma bu değişikliklerden
dolayı malzeme planını da değiştirmek zorunda kalabilir. Her
türlü durumda MRP sistemi bu değişimlere uyum sağlamak
zorundadır.
MRP sisteminde yeniden planlamaya yönelik iki yaklaşım vardır:
Yenileyici yaklaşım ve net değişim yaklaşımı. Yeniden
planlamanın sıklığına bağlı olarak bu iki yaklaşımdan biri
uygulanabilir.
1. Yenileyici (Regenerative approach) yaklaşımda tüm MRP periyodik
olarak yeniden yapılandırılır. Bu yaklaşım ana üretim planında
belirtilen tüm parçaların yeniden analizini, tüm ilişkin
BOM’ların patlatılmasını ve planlanan parçalar için brüt ve net
ihtiyaçların yeniden hesaplanmasını gerektirir. Yenileyici
yaklaşım, az sıklıkla yapılan planlamaya yönelik tasarlanmıştır
ve parti işleme tekniklerini kullanır. Her planlama sonrasında
planlama ufku bir veya daha fazla dönem uzatılır. Tüm işlemler
bilgisayar tarafından yürütülüyor olmasına rağmen yoğun bir veri
işleme gerekmektedir. Dolayısıyla yenileyici yaklaşım haftalık
veya aylık aralıklarla uygulanır.
Yenileyici yaklaşımların bir avantajı, veri işleme cihazlarının
verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır. Diğer bir
avantajı ise düzenli aralıklarla kontrol edilip düzeltildiğinden
hatalı veri barındırma olasılığının oldukça düşük olmasıdır.
Yenileyici yaklaşımda veri güvenilirliğinin uygulamalar arası
zaman uzunluğuna bağlı olması, sistemin zayıf noktasını
oluşturmaktadır. Bu tür sistemlerde ihtiyaç planlamasında
yapılan değişiklikler, ancak yeni bir MRP koşturulması
sonrasında görülebilir.
2. Net değişim (net change approach) yaklaşımında tüm parçalar için
ihtiyaç hesaplamaları periyodik olarak değil, sadece ana üretim
planında bir değişiklik sözkonusu olduğu zamanlarda yapılır.
Herhangi bir zamanda planlanmayan bir olay ortaya çıkarsa
(örneğin geç veya erken gelen sipariş, stoktaki fire veya
kayıplardan doğan değişmeler, mühendislik değişmelerinden dolayı
BOM’daki yenilemeler), sadece bu değişimlerden etkilenecek
parçalar için kısmi ihtiyaç planlaması yapılır. Net değişim
yaklaşımı iki şekilde uygulanabilir: İlki planlanmamış
değişimler olduğunda sistemin anında güncellenmesi, diğeri ise
işlemlerin bekletilerek bir parti şeklinde (genelde gece
boyunca) işlenmesi. Bu sistemler sık planlama faaliyetlerine
yöneliktir.
Net değişim sistemlerinin faydası, sistemin değişimlere karşı
anında güncellenmesidir. Fakat yanlış yapılandırılmış bir net
değişim sistemi, önceden yapılmış tüm planları altüst edebilir.
Bu özelliğe sistemin sinirliliği (system nervousness) denilir ve
üst seviyelerde yapılmış ufak bir değişimin, alt seviyelerdeki
parçalar üzerinde yarattığı büyük etki olarak da açıklanabilir.
Net değişim yaklaşımının yarattığı bir diğer problem ise,
sistemin kendini temizleme yeteneğinin azalmış olmasıdır. Ana
üretim planı tamamen yeniden oluşturulmadığından, önceki
planlarda yapılan hatalar sistemde kalabilir. Çoğu firma bunu
önlemek için zaman zaman yenileyici yapıyı kullanarak sistemi
biriken hatalara karşı korumaktadır.
Genelde durgun ortamlarda yenileyici yaklaşım tatmin edici
sonuçlar vermekte; daha sık değişim gösteren ortamlarda ise net
değişim yaklaşımı tercih edilmektedir.
MRP sisteminin işleyişini özetlemek gerekirse, şu adımlar takip
edilir (Meredith, 1984):
Firma siparişleri ve satış tahminlerinden Ana Üretim Planını
(MPS) ve bitmiş ürün ihtiyaçlarını belirler.
Ürün ağacını (BOM) kullanarak 0. seviyedeki parçadan başlayarak
her ürün için brüt ihtiyaçları belirler.
Ana Üretim Planını karşılamak üzere, ürün ağacı ve stok
bilgileri kayıtlarını kullanarak sipariş verme tarihlerini ve
sipariş miktarlarını hesaplar.
Ana Üretim Planındaki değişikliklerden yola çıkarak kendini
günceller.
MRP’nin Çıktıları (Çıktı Raporları)
MRP çıktıları limitsiz format ve içerik sırasına sahiptirler.
Bu raporlar birincil ve ikincil olmak üzere ikiye ayrılırlar
(Chase, 1981):
Birincil Raporlar: Bu raporlar ‘ana’ ya da ‘normal’ raporlardır.
Stok ve üretim kontrolunda kullanılırlar. Bu raporlar aşağıdaki
bilgileri içerirler:
İleri bir zamanda verilmek üzere planlanmış siparişler
Planlanan siparişleri yerine getirmek üzere sipariş emirleri
Yeniden programlama durumunda açık siparişlerin teslim tarihi
değişiklikleri
Ana Üretim Planındaki siparişlerin ertelenmesi veya iptaline
göre, açık siparişlerin iptal ya da ertelenmeleri
Stok durum verileri
İkincil Raporlar: Ek raporlar aşağıdaki ana kategorilere
ayrılırlar:
Planlama raporları: Gelecekteki ihtiyaç ve stokların tahmininde
kullanılırlar
Performans raporları: Aktif olmayan birimleri belirtme,
gerçekleşenle planlanan birim temin zamanı, kullanım miktarı ve
maliyeti arasındaki uyumu belirleme açısından kullanılırlar.
İstisna raporları: Beklenmeyen durumlar, geç veya zamansız
emirler, fazla artıklar veya gerçekleşmeyen parçalar gibi önemli
terslikleri tespit için kullanılırlar.
|