|
MRP,
stok yönetimi için kullanılan bir metottur. Geliştikçe önemi
programlamaya doğru (ihtiyaç tarihlerini belirlemek ve geçerli
kılmak) kaymıştır. Bugün MRP, üretim yapan işletmelerde, etkin
bir kaynak planlaması yapabilecek şekilde Üretim Kaynakları
Planlaması olarak genişletilmiştir (MRP II). Üretim Kaynakları
Planlaması Sistemi, üretim, pazarlama, mühendislik ve finans
bilgilerini organizasyonların toplam organizasyon planı için
birleştiren daha karmaşık bir sistemdir.
MRP farklı zamanlarda, farklı insanlara, farklı anlamlarda
görünmüştür. Bazıları onu bir stok sistemi, bazıları bir
programlama sistemi, bazıları ise hala kapalı çevrimli bir
üretim sistemi olarak görmektedirler. MRP, organizasyona ve
organizasyonun MRP ile gelişmişlik durumuna göre bunların hepsi
olabilir. Çoğunluk kabul edecektir ki üretim sisteminin temel
taşı olma düşüncesi ve eğilimindeki sistemleri besler.
Metodolojisinin sınırlarıyla beraber
MRP:
(1) Neye ihtiyaç duyuluyor?
(2) Ne kadara ihtiyaç duyuluyor?
(3) Ne zaman ihtiyaç duyuluyor?
(4) Sipariş ne zaman verilmeli?
sorularının yanıtlarını üretir. MRP’nin zaman ufku “zaman
kovaları” denilen eşit periyotlardan oluşur. Zaman kovaları
genellikle haftalar ya da diğer uygun zaman dilimlerinden
oluşur. MRP’nin zaman ufku genellikle herhangi bir ürünün
bileşenlerinin en uzun tedarik zamanından uzun olur. Son
parçaların çıkışı için planlanan siparişten önce bütün
malzemelerin temin edilip, bütün bileşenlerin üretilebileceği
kadar uzun olmalıdır. MRP zaman kovaları olmadan da olabilir, bu
takdirde her sipariş için özel tarihler belirlenmelidir.
MRP sisteminin etkin operasyon ve verimliliği, ilgili verilerin
kayıtlarına ve dosyaların bütünlüğüne bağlıdır. Kalite, veriye
ulaşılabilirlik, zamanlılık ve doğruluktan doğrudan etkilenir.
Kayıt bütünleşikliğinin olmaması, beklemelerin ana nedeni
olacağından, MRP sisteminin de başarısız olmasına neden olur.
Dosya bütünleşikliğinin ise sürekliliği sağlanmalıdır, aksi
takdirde MRP’nin kullanacağı veriler ve buna bağlı olarak
üreteceği raporlar güvenilir olmaktan uzak kalacaklardır.
Stok kararları, üretim kararlarından ayrılamadığında, toplam
üretim sistemi için yapılan topyekün planlamanın bölümleri
olarak kabul edilmelidirler. Üretime bağımlı olmalarından dolayı
bağımlı talepli stok parçaları bu kategoridedirler. MRP’nin
fonksiyonu, ana üretim programını detaylı bileşen ihtiyaç ve
siparişlerine dönüştürmesidir. Neyin ne zaman üretileceğini ve
neyin ne zaman tedarik edileceğini belirler. Müşteri servisleri
için fazladan son ürün stoğu elde bulundurmak faydalıdır.
Fazladan bileşen stoğu bulundurmanınsa hiçbir fonksiyonu yoktur.
Çünkü son ürün talebi değişkenlik gösterebilirken, bileşen
talebi üretim programına göre belirlidir (Tersine, 1988).
Aşağıdaki koşullar sağlanırsa MRP genellikle diğer stok
sistemlerinden daha iyidir:
Son ürün karmaşıksa ve çok parça içeriyorsa
Spesifik ürün talebi herhangi bir zaman için biliniyorsa
Son ürün pahalıysa
Bir parçanın talebi gözle görülür şekilde diğer parçaların
talebine bağlıysa
Bir zaman aralığındaki talep yaratan güçler diğer
periyotlardakilerden ayırt edilebiliyorsa
2.3 MRP’nin Amaçları ve Felsefesi
MRP’nin ana amacı malzeme seviyesinin kontrolü, olay
önceliklerinin yönlendirilmesi ve üretim sistemini yüklemek için
kapasitenin planlanmasıdır. Bunlar aşağıdaki gibi
genişletilebilir:
Stok:
Doğru parçayı sipariş
Doğru miktarda sipariş
Doğru zamanda sipariş
Öncelikler:
Doğru vade ile sipariş
Teslim tarihine sadık kalmak
Kapasite:
Genel kapasite için planlama
Ayrıntılı kapasite planlaması
Gelecek yükü görebilmek için elverişli planlama
Yani, MRP’nin ana temasının, ‘doğru malzemeleri, doğru yere,
doğru zamanda almak’ olduğu söylenebilir. MRP sistemi altındaki
stok yönetiminin amaçları, müşteri hizmetlerinin
iyileştirilmesi, stok yatırımlarının azaltılması, üretim
verimliliğinin artırılmasıdır.
MRP felsefesi, malzemelerin, üretim programını aksatmayacak ve
beklemeye yol açmayacak şekilde temin edilmesi ve üretim
programını bekleyecek şekilde elde bulundurulmamasıdır. İhtiyaç
zamanından önce stok olmaması tercih edilir; çünkü stok maliyet
getirir; yer kaplar; yığılmalara neden olur; bozulabilir veya
sipariş ertelenmesi veya iptalini engelleyebilir (Chase, 1981).
MRP’nin Girdileri
MRP sisteminin üç ana girdisi vardır. Bunlar ana üretim planı
(MPS - Master Production Schedule), stok bilgileri ve ürün
yapısı bilgileridir. Bu üç girdi Şekil 2.1’de gösterilmiştir. Bu
temel girdiler olmadan, MRP sistemi işleyemez (Tersine, 1988).
|